UDTR va deţine şi în 2018 preşedinţia Comisiilor de învăţământ şi cultură în CMN

Reprezentanta Uniunii Democrate Turce din România, prof. Vildan Bormambet va deţine un nou mandat de preşedinte al Comisiei pentru învăţământ şi tineret a Consiliului Minorităţilor Naţionale, în anul 2018. În cadrul primei şedinţe din acest an a Comisiei pentru învăţământ şi tineret a CMN desfăşurată în data de 7 februarie, la Bucureşti, la sediul Comunităţii Ruşilor Lipoveni din România a fost aleasă noua structură de conducere. În funcţia de preşedinte a fost realeasă prof. Vildan Bormambet (UDTR), în cea de vicepreşedinte, Elvira Codrea, Uniunea Ucrainenilor din România şi în cea de secretar, Svetlana Moldovan, reprezentanta Comunităţii Ruşilor Lipoveni din România. Alegerile s-au desfăşurat în prezenţa subsecretarului de stat din cadrul Departamentului pentru Relaţii Interetnice, Gertrud Cosmatu. În cadrul şedinţei a fost schiţat în linii mari şi planul de activităţi al comisiei în anul 2018, prima acţiune din acest an fiind sărbătorirea Zilei Limbii Materne, eveniment organizat la Liceul „Dante Alighieri” din Bucureşti.
Noua structură de conducere a Comisiei pentru cultură, culte şi mass media a fost aleasă în data de 8 februarie, în cadrul primei şedinţe din acest an desfăşurată la Bucureşti, la sediul Asociaţiei Italienilor din România (RO AS IT). Reprezentanta Uniunii Democrate Turce din România, Serin Türkoğlu, va deţine un nou mandat de preşedinte al Comisiei pentru cultură culte şi mass media din cadrul Consiliului Minorităţilor Naţionale, în anul 2018. În funcţia de vicepreşedinte a fost realeasă Ioana Grosaru, reprezentanta Asociaţiei Italienilor din România (RO AS IT) şi în cea de secretar, Svetlana Crăciun, reprezentanta Comunităţii Ruşilor Lipoveni din România. Alegerile s-au desfăşurat în prezenţa subsecretarilor de stat din cadrul Departamentului pentru Relaţii Interetnice, Gertrud Cosmatu, respectiv, Aledin Amet.

Sorina Asan

Ziua Internaţională a Limbii Materne sărbătorită la Bucureşti

Ziua Internaţională a Limbii Materne, sărbătorită în fiecare an la 21 februarie, a fost marcată de Departamentul pentru Relaţii Interetnice în acest an, la Bucureşti, la Liceul Teoretic „Dante Alighieri”. În debutul manifestării au vorbit despre semnificaţia zilei de 21 februarie şi despre importanţa studierii limbii materne, subsecretarul de stat din cadrul Departamentului pentru Relaţii Interetnice, Aledin Amet, preşedinta Comisiei pentru Învăţământ şi tineret a CMN, prof. Vildan Bormambet şi directorul Liceului Teoretic „Dante Alighieri”, prof. Maria Dan. Uniunea Democrată Turcă din România a fost reprezentată la eveniment de preşedinta Comisiei de învăţământ, prof. Vildan Bormambet şi de un grup de elevi care studiază limba turcă maternă la Şcoala Gimnazială „Constantin Brâncuşi” din Medgidia. Elevii au prezentat trei variante ale costumului tradiţional turcesc şi au dansat „Damat alayı”. Eleva Rifat Arzu Aylin a recitat poezia „Istanbul’u Dinliyorum” de Orhan Veli Kanık iar Iusein Büşra şi Seidali Ingi au interpretat melodiile, „Uzun Ince bir Yoldayım” şi „Çanakkale Içinde”. Alături de elevii de etnie turcă au mai susţinut programe artistice reprezentanţii comunităţilor: germană, ucraineană, greacă, italiană, croată şi a ruşilor-lipoveni.

Sorina Asan

Educaţie pentru sănătate în familie

Uniunea Democrată Turcă din România a organizat prima ediţie a simpozionului Educaţie pentru sănătate în familie, vineri, 9 februarie, la Constanţa. Simpozionul a fost organizat de Comisia de femei a UDTR şi a reunit membre ale uniunii de la filialele din Constanţa, Tulcea, Medgidia, Cobadin, Tuzla şi Cumpăna. Temele abordate în cadrul manifestării au fost: diabetul şi bolile de nutriţie, bolile cardiovasculare şi sănătatea copilului. Au vorbit pe aceste teme medicii:dr. Gönül Iusein, dr. Melek Niculescu şi dr. Hayat Memiş.
În cadrul acţiunii, dr. Hayat Memiş s-a referit la infarctul miocardic şi la atacul de cord şi a prezentat principalele manevre de resuscitare în cazul atacului de cord. Acţiunea a fost interactivă, membrele comunităţii având posibilitatea să pună întrebări medicilor prezenţi.
În finalul manifestării, profesor dr. Leman Murat s-a referit la necesitatea şcolarizării asistenţilor medicali generalişti şi a celor de balneo-fiziologie, cadre medicale căutate atât pe piaţa forţei de muncă din ţară cât şi din străinătate. La simpozion au participat: preşedinta Comisiei de învăţământ a UDTR, prof. Vildan Bormambet, preşedinta Comisiei de cultură, Serin Türkoğlu, preşedinta Comisiei de femei a UDTTMR, Turchian Bari precum şi soţia Consulului General al Republicii Turcia la Constanţa Uygar Mustafa Sertel, doamna Özlem Sertel. Evenimentul a fost coordonat de preşedinta Comisiei de femei, Melec Amet, şi de vicepreşedinta comisiei, Durie Accoium.
„Am organizat, în premieră, în acest an, o acţiune destinată sănătăţii şi prevenţiei bolilor cardiovasculare deoarece aceste boli sunt principala cauză a mortalităţii în lume. De asemenea, numărul cazurilor de diabet este în creştere, dar, din fericire, este o boală care poate fi prevenită printr-o alimentaţie corectă. Este bine ştiut faptul că bucătăria turcească tradiţională abundă în diverse sortimente de produse de patiserie şi din acest motiv, dorim ca doamnele din comunitatea turcă să fie bine informate cu privire la o nutriţie sănătoasă, la riscurile care se supun când alimentaţia în familie se bazează pe carbohidraţi şi dulciuri în exces”, a declarat preşedinta Comisiei de femei, Melec Amet.

Nurgean Ibraim

Aile Sağalığı Eğitimi

Romanya Demokrat Türk Birliği, 9 Şubat, cuma günü Köstence’de “Aile Sağalığı Eğitimi’ konulu sempozyumu düzenledi.
Sempozyum RDTB kadın kolu komisyonun tarafından organize edildi ve Birliğin Köstence, Tulça, Medgidia, Cobadin, Tuzla, Cumpana, Cernavoda ve Mangalia şubelerini bir araya getirdi.
Etkinlik sırasında ele alınan konular ise: şeker hastalığı ve beslenme hastalıkları, kardiyovasküler hastalıklar ve çocuk sağlığı. Bu temalar üzerinde konuşan doktorlar: Dr. Gönül İusein – Diyabet beslenme uzmanı, Dr. Hayat Memiş – Kardiyoloji bölümü ve Dr. Melek Niculescu – çocuk hastalıkları uzmanı.
Etkinliğin sonunda Prof. Dr. Leman Murat hem genel hem hemşirelik hekimlerinde, ülke ve yurtdışında emek piyasası arayışında olan tıp uzmanlarının okutulması gerekliliğini belirtti.
Sempozyuma, RDTB Eğitim Komisyon Başkanı Prof. Vildan Bormambet, Kültür Komisyon Başkanı Serin Türkoğlu, RDTTB Kadın Kolu Komisyon Başkanı Türkan Bari ve Türk Cumhuriyeti Köstence Başkonsolos Mustafa Uygar Sertel’in eşi Özlem Sertel katıldı.
Etkinlik, RDTB Kadın Kolu Komisyonun Başkanı Melek Amet ve Komisyonun Başkan Yardımcısı Durie Accoium tarafından koordine edildi.

Nurcan İbraim

VI.“İslam’da Türk Kadının Yeri” Sempozyumu

Müslüman Kadının Rolü ve Çocuğun Eğitimine Katkısı

17 Şubat tarihinde Romanya Demokrat Türk Birliği Din Komisyonu kadınlara yönelik altıncı “İslam’da Türk Kadının Yeri” sempozyumunu düzenledi. Bu sene sempozyumun konusu “Müslüman Kadının rolü ve Çocuğun Eğitimine Katkısı” oldu. Farklı alanlarda görev yapan hanımlar davet edildi.
Kadınlar duyguları, mantığı, kültürü ile her iş konusunda gösterdiği üstünlük ile bizzat yaşamın içinde yol gösteren ışıklar gibidir.
Kadınlar toplumdaki pek çok konu ve değerle birlikte siyasetten edebiyata, basından düşünce akımlarına dek her alanda tartışmanın odak noktasını oluşturmaktadırlar.
Sempozyumda T.C. Köstence Başkonsolosu, Sayın Uygar Mustafa Sertel acılış konuşmasını yaptı.
Soydaş toplumumuzda ülkemizde olduğu gibi bir dayanışma içinde Müftülük, “Yunus Emre” Enstitüsü ve Romanya Demokrat Türk Birliği olsun birlik içinde faaliyetler düzenlenmesinden memnuniyet duyuyoruz. Kadınlarımızın gerek Romanya’da, Dobruca’da, gerek Türkiye’de, hem ailemizde, hem toplumumuzda büyük bir rol, büyük bir yük üstleniyorlar, aynı zamanda çalışma hayatına aktif katkı sunuyorlar. Bunun en güzel örneklerden biri Saygıdeğer Emin Emel Hanımefendir, sizler gibi örnek hanımlar, toplumumuza bu tür somut katkı sunmasıdır”.
Romanya Müslümanları Müftüsü, Sayın Murat Yusuf konuşmalarında şunları belirtti: „Islam dinimiz kadına, anneye çok önem vermiştir. Peygamberimiz, bu konuda – “Cennet, annelerin ayakları altındadır” – ve anne hakkı, baba hakkından üç kat fazladır, vurgulayarak, annelerimizin önemini göstermiştir. Allahu Teala, Kur`an-ı Kerimde, OF bile dememizi yasaklamıştır.
Çocuğun eğitiminde, etkin rol, anneye aittir. Onun terbiyesi, annenin himayesi altındadır. Bizlerde, çok meşhur bir deyim var… 7 yıllık ev eğitimi… Bu çok önemlidir, çünkü çocuğun istikbali buna bağlıdır. Çocuk, evde ne görürse onu yapar. Ayrıca, öğretmenlerimizin, sınıflarda astıkları tabela, ne kadar manidardır, yani, ne ekersen, onu biçersin. Anne sıcaklığı, şefkati ve merhameti ayrıcadır. Anne sıcaklığından mahrum kalan çocuk, hiçbir güneş onu yeterince ısıtamaz.
Binaenaleyh, çocuğun başarısı evde gören eğitime bağlıdır. Çocuğun istikbali anne – babanın verdiği güvenceye bağlıdır. Ve çocuğun ahiret mutluluğu onların rızasını kazanmak ile olur. Ve son sözüm: “CENNET, ANNELERIN AYAKLARI ALTINDADIR.”
Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen din görevlisi Sn. Yasin Yıldız konuyla ilgili konuşma yaparak İslam’la beraber kadına verilen hakları ve değerlerden bahsetti, kadının ve annenin İslamiyetteki önemini vurguladı. Köstence “Yunus Emre” Enstitüsü Müdürü, Sayın Ramazan Yılmaz konuşmasında şunları belirtti: “Toplumla ilgili problemleri, meseleleri ne zaman konuşmaya başlarsak için dönüp dolaşıp geleceği yer Eğitimdir. Eğitim anne ile başlar ve daha doğmadan başlar. Bebeğin anneyle olan fizyolojik bağı yanında duygusal bağı da vardır. Ve eğitim sevgiyle başlar, özellikle anne sevgisiyle başlayan bir süreçtir. Sevgiyle beslenip büyüyemeyen özellikle anne sevgisiyle beslenemeyen çocukların ileriki yaşlarda hırçın, agresif ve uyumsuz bireyler olarak görülmesi mümkündür. Ayrıca çocukların paylaşımcı olmadıkları ve bencil tavırlar göstermesi sözkonusu. Çocukların 3 yaşına kadar mutlaka annelerinin büyütmesi gerektiği uzmanlar tarafından ifade ededilmektedir.” Köstence İl Müfettişliği Türkçe Müfettişi, Sayın İkbal Anefi, Çocukların Eğitimi hakkında bahsetti. R.D.T.B Kültür Komisyon Başkanı Sn. Serin Türkoğlu “Dobrucalı Türk Kadını” hakkında konuşma yaptı.

Firdes Musledin

Simpozionul Femeia Turcă în Islam ediţia VI

„Rolul femeii musulmane în educaţia copilului”

În data de 17 februarie, la Constanţa, Uniunea Democrată Turcă din România prin comisia de religie a organizat simpozionul, „Femeia de etnie turcă în Islam”. Tema aleasă în acest an a fost: „Rolul femeii musulmane în educaţia copilului”. Pe această temă au vorbit: muftiul Cultului Musulman din România, Muurat Iusuf, directorul Centrului Cultural Turc „Yunus Emre” din Constanţa, Ramazan Yılmaz, imamul Yasin Yıldız (Diyanet,Turcia), inspectorul de specialitate din cadrul ISJ Constanţa, prof. Icbal Anefi, preşedinta Comisiei de cultură, Serin Türkoğlu şi prof. Emin Emel. Simpozionul s-a desfăşurat în prezenţa Preşedintelui UDTR, ing. Fedbi Osman, şi a Consulului General al Republicii Turcia la Constanţa, Uygar Mustafa Sertel.
Evenimentul a fost organizat de Comisia de religie a UDTR şi a fost coordonat de vicepreşedinta comisiei, prof. Firdes Musledin.

Firdes Musledin

Musluman Kadının Rolu ve Çocuğun Eğitimine Katkısı

Bir toplumda en az erkekler kadar kadınlar da eğitilmelidir. Görüyoruz kadınları eğitmeyen ülkeler geri kalmışlardır. Kalkınmanın temelinde kadın eğitimi yatmaktadır. Kadınları eğitenler, nesilleri eğitmiş demektir. Çünkü nesilleri eğitenler de kadınlardır.
Her toplumda olduğu gibi, eğitim yönünden, kadının Türk toplumunda da yeri çok büyüktür. Kadın, milli kültürün değer hükümlerini öğrenerek ve benimseyerek milli ve dini ideallere ulaşmış bir kişilik seviyesine vardığı takdirde, gerek aile içinde, gerek toplum içinde görevlerini yerine getirebilir. Bu özellikleri kazanan kadın, sosyalleşip toplum üyeliğini geliştirebilmelidir. Böylece aile ve toplumda daha fonksiyonel ve daha verimli duruma gelmelidir. Kadın aile olarak, aile ve toplum arasındaki en sağlam köprüdür. İyi yetişmiş ve eğitilmiş kadın her toplum hayatında daha tesirli olabildiği gibi, aynı zamanda eğitimci rolü oynar.
Kadının da en az erkek kadar eğitim haklarından yararlanması ve eğitilmesi şarttır.
Kadının eğitimden mahrum bırakılması hayatlara mal olduğunu her dönem şahit olmuşuzdur. Cahiliyetten ve bilgisizlikten herkes tarafından yonetilmiş, başkalarına muhtaç olma durumları olmuştur.
Sosyal kurumlarda meydana gelen dengesizlikler tüm sosyal yapıyı etkilemektedir. Bu nedenle kadının toplumdaki yeri ve görevleri derken önce onun bir gerekli şahsiyeti kazanmasını, sonra da aile içinde gerekli yeri alması düşünülmelidir.
Kadının toplumsal hayatta layık olduğu yeri alabilmesi ve kendinden beklenenleri yerine getirebilmesi için öncelikle eğitimde fırsat eşitliğinin olması gerekir.
Bu eşitliği sağlayamayan toplumlar kalkınmayı tam sağlayamaz. İslam Dini de eğitim-öğretim konusunda kadın ile erkeği eşit tutmuştur. İkisine de aynı şekilde hitap etmiştir. İlk emir “Oku” cinsiyet ayırımı yapmadan hem kadına hem de erkeğe hitap etmektedir. Üstelik “İlim öğrenmek her erkek ve kadın Müslüman’ a farzdır” denilerek bu konuda her ikisi de mükellef tutulmuştur.
Eğer anne kendisi iyi eğitilmiş ise çocuklarına daha iyi bir eğitim verebilecektir. Hiç unutulmamalıdır ki, çocuk eğitiminde en etkin çevre ailedir. Ailenin en etkin eğiticisi kadındır. Çocuk anne ve babanın bir emanetidir, onların kalpleri kıymetli bir cevher gibidir. Temiz toprak gibi, hangi tohum ekilirse onun mahsülü alınır. Onun için ağaç yaşken eğilir demişler, bunun gibi çocuk da neye yönlendirilirse oraya yönelir.
Bugünün çocukları geleceğin anne ve babaları ve kendi çocuklarının eğiticileri konumunda olup eğitimlerini kendi çocuklarına aktaracaklardır. Bu ahlaki davranışları nesilden nesile ulaşacaktır. Anneler ve babalar geleceğin toplumunu ıslah edebilecekleri gibi çöküşe da çekebilirler. Bundan dolayı topluma karşı çok büyük sorumlulukları vardır.
İyi evlat, anne ve babasının başının yüksek olmasına sebep olduğu gibi, onların zayıf ve aciz oldukları ihtiyarlık zamanlarında da onlar için adeta bir dayanak olur. Eğer onların eğitim ve öğretimlerinde çaba sarf ederlerse bu dünyada zahmetlerinin meyvesini alacaklardır. Aynı şekilde; eğer bu hususta gaflet ve tembellik edecek olurlarsa bu dünyada zararlarını göreceklerdir.
Burada Peygamberimizin hadis-i şerifini hatırlatmak gerekiyor: “Çocukken öğrenilen ilim taşa yazı yazmak gibidir. Yaşlıyken öğrenilen ilim ise suya yazmak gibidir.”

Firdes Musledin

Tam 10 hafta suren Turk Halk Oyun kurslari, bugün sona eriyor

Gençlerin Köşesi

Erasmus Plus ile gelen genc arkadaşlarımız Mustafa Tıpırdamaz ve Ozan Arslan tam 10 haftalık Romanya Türk Birliğinde ücretsiz Zeybek kursları verdiler.

– Kendinizden biraz bahsedebilir misiniz Mustafa bey?
– Ben Mustafa Tıpırdamaz. Denizli’nin Bekilli ilçesinin Kutlubey mahallesinde doğup büyüdüm. Denizli Pamukkale Üniversitesinde Tıp Fakültesinin öğrencisiyim. Gezmeyi, görmeyi, hayal kurmayı, okumayı ve dans etmeyi çok seviyorum.

– Hangi açıdan Romanya’yı Erasmus Plus programından seçtiniz?
– Bu yıl Köstence Ovidius Üniversitesi’nde Erasmus Plus öğrenci değişimi programı çevresinde bir dönemlik eğitim aldım. Romanya’yı seçmemdeki amacım, buradaki eğitimin daha az sınava odaklı olması ve öğrenmenin zorunlu olarak değil isteğe bağlı olmasıdır. Buradaki eğitim gerçekten güzel ve kolay. Seçmemdeki doğal sebeplerden biri de tabi ki üniversiteler arası anlaşmanın bulunmasıdır.

– Romanya Türk Birliği ile nasıl temas kurdunuz?
– Türk Birliği ile tanışmamız ise çok tesadüf, aniden gelişen güzel bir hikayeye sahip oldum. Erasmus programıyla Köstence’ye geleceğimi öğrendiğim anda hayatım boyunca savunduğum, zevkle her düğünde oynadığım ve kendi kültürümüz olan zeybek oyununu yaymak ve yaşatmak için gördüğüm, tanıdığım tüm Romenlere öğretmek ve her programda, her düğünde oynamak istiyordum. İlk olarak bu talebimizi Yunus Emre Enstitüsü’ne burada yaşamakta olan iş adamı Abdurrahman Çakmak Beyle bildirdik. Ramazan Bey de ertesi akşam Mecidiye’ de THM konseri olduğunu orada oynayabileceğimizi söyledi. Ve daha sonra RDTB’de Melek Osman Hanımla bir görüşme gerçekleştiren Ramazan Bey bizlere RDTB’de kurs imkanı sağladı.

– Türk Halk Oyunlarını projesini bize tanıtır mısınız?
– İlk başlarda kursumuzu hafta içi yapmaya başladık. Maalesef çok fazla kişi sayısına ulaşamadık. Umutsuzluğa kapılmadan, kursa gelmek isteyenlerle istişareler yapıp kursumuzu hafta sonunda yapmaya karar verdik. Harun Bey kurs için afiş düzenledi ve çeşitli yerlere astı. Hafta sonu devam etmekte olan dans ekibine kursumuzu tanıttık ve zeybek eğitimimize başladık. Kardeşlerimle geçirdiğim o zevkli zamanları unutamam. Kursun sonunda kursa devam eden herkes zeybek oynayabiliyordu. İşte o anın verdiği haz hiçbir şey de yok..

– En son olarak Romanya Türk Birliği ve Köstence-Romanya hakkında duygularınızı albilir miyiz?
– Köstence gerçekten Türkiye’yi bizlere aratmadı. Burada kurduğumuz o güzel ilişkiler o güzel dostluklar ve yaşadığımız onca heyecan verici deneyimler hayatımızın iyikileri bölümünde çoktan yerini aldı. RDTB gibi güzel amaçları olan bir kurumla tanışmak Erasmus hayatımıza çok büyük katkılar sağladı. Yeri geldi topluca geziye gittik, beraber yemekler yedik, çalışmalarda yorulduk, doğum günü kutlamaları yaptık ve şimdi de her güzel şeyin olduğu gibi Eramusun da sonuna geldik. Sizleri tanıdığımız için mutlu olmakla birlikte, ayrılmanın verdiği hüznü de beraberinde yaşıyoruz. İyiki sizleri tanımışız. Umarım hayatta bir gün bir yerlerde denk geliriz. Her şey için teşekkürler. Sevgilerimle…

Elvir Bolat

„Modelul dobrogean de armonie, convieţuirea diferitelor comunităţi în pace, toleranţă şi linişte, fără a fi obiectul niciunei discriminări, reprezintă un exemplu de succes”

Interviu cu Uygar Mustafa Sertel, Consul General al Republicii Turcia la Constanţa

– Acesta este primul interviu acordat revistei „Hakses” de la începutul misiunii dumneavoastră diplomatice la Constanţa şi vă mulţumesc pentru că aţi acceptat să ne acordaţi acest interviu privind activitatea dumneavoastră, relaţiile turco-române şi comunitatea turcă din România. Cum a fost pentru dumneavoastră numirea ca diplomat în România, ţară Sud-Est europeană, după ce aţi lucrat în cadrul misiunilor diplomatice ale Turciei din Asia şi din Europa Occidentală? Cum aţi primit vestea numirii aici, ce ştiaţi la momentul respectiv despre ţara noastră şi cum vedeţi România astăzi, la aproximativ un an de la începerea misiunii dumneavoastră aici?
– Am aflat despre numirea mea la Constanţa în luna decembrie 2016, pe când mă aflam în misiune oficială la Stockholm. Nu mai fusesem înainte la Constanţa. Înainte de a-mi începe activitatea aici m-am informat din diferite surse, am discutat cu câţiva diplomaţi care se aflaseră anterior în România şi cu ambasadorul nostru la Bucureşti, le-am aflat impresiile. Toţi şi-au exprimat plăcerea de a fi lucrat aici.
Am o impresie bună despre România şi un motiv foarte important este căldura, ospitalitatea prietenilor noştri români, simţită încă din prima zi de la venirea mea aici. Cred că această atitudine se află la baza convieţuirii de secole, în pace şi linişte, pe aceste meleaguri, a coetnicilor noştri turci şi tătari cu populaţia română.
Consider că „modelul dobrogean de armonie”, convieţuirea diferitelor comunităţi în pace, toleranţă şi linişte, fără a fi obiectul niciunei discriminări, reprezintă un exemplu de succes în acest sens.

– Care erau obiectivele dumneavoastră la începutul misiunii de la Constanţa şi câte din acestea le-aţi îndeplinit în primul an de mandat?
– Obiectivele noastre principale sunt sprijinirea, în măsura posibilităţilor, a cetăţenilor turci stabiliţi în zona de jurisdicţie a Consulatului nostru, cei care au investiţii sau activităţi comerciale aici şi fac parte din mediul afacerilor, cei care studiază aici sau se află în vizită, a prietenilor noştri români privind activităţile consulare, oferirea în cele mai bune condiţii a serviciilor solicitate şi dezvoltarea continuă a relaţiilor cu autorităţile locale pe teme privind activitatea pe care o desfăşurăm. Satisfacerea, în coordonare cu autorităţile române, a necesităţilor culturale ale coetnicilor noştri, care prin natura lor reprezintă un trainic pod de prietenie între ţările noastre, a reprezentat întotdeauna pentru noi o prioritate.
Am încheiat un an în care, împreună cu cetăţenii, coetnicii noştri şi prietenii noştri români am desfăşurat în special activităţi culturale şi educative, în care s-au materializat proiecte în mediul academic. Ne propunem continuarea acestor activităţi în strânsă cooperare cu autorităţile române.

– Între România şi Republica Turcia există relaţii diplomatice vechi, Consulatul General al Republicii Turcia la Constanţa, deschis în 1924, fiind una dintre primele reprezentanţe diplomatice din istoria Turciei. Actualmente, Turcia este partener strategic şi aliat NATO al României, relaţiile bilaterale ale celor două state aflându-se la un nivel bun aşa cum aţi mai declarat dumneavoastră într-un interviu. Cum apreciaţi evoluţia relaţiilor bilaterale dintre ţările noastre în anul 2017, an în care au avut loc mai multe întrevederi între miniştrii Apărării şi ai Afacerilor Externe dintre cele două state?
– Relaţiile bilaterale politice şi economice cu România, aliatul şi partenerul nostru strategic, o ţară cu care împărţim o istorie şi cultură comune, se află în prezent la un nivel îmbucurător. Anul acesta sărbătorim 140 ani de relaţii diplomatice între ţările noastre. Anul trecut au avut loc o serie de vizite ale oficialităţilor turce în România, în aria de jurisdicţie a Consulatului nostru. În acelaşi context, vizitele în Turcia ale coetnicilor şi cetăţenilor noştri şi ale prietenilor noştri români au continuat şi în anul 2017. Observăm cu satisfacţie modul în care, prin aceste contacte reciproce, cooperarea multilaterală dintre Turcia şi România s-a dezvoltat şi mai mult în cursul anului 2017.

– Cum apreciaţi evoluţia relaţiilor comerciale dintre cele două ţări în anul 2017 ? Cum credeţi că vor evolua acestea în 2018 ?
– România este centrul regional al firmelor cu capital turcesc. După UE, Turcia este unul din principalii investitori în România, fiind cel mai mare partener comercial al României după UE. Cadrul legal şi infrastructura structurală a relaţiilor comerciale şi economice bilaterale au fost definitivate. În anul 2017, volumul schimburilor comerciale bilaterale a atins cifra de 5,5 miliarde dolari.
În prezent la Constanţa se afla aproximativ 490 societăţi cu capital turcesc. Asociaţia Oamenilor de Afaceri Dobrogea (DTİAD) care îi reuneşte pe investitorii noştri, a fost înfiinţată în anul 1999. Cursele regulate Turkish Airlines (Türk Hava Yolları – THY) pe ruta Istanbul-Constanţa au început în anul 2013 de trei ori pe săptămână, numărul curselor săptămânale fiind în prezent de patru. Câteva firme de transport rutier de persoane operează zilnic pe ruta Istanbul – Constanţa. O parte din mărfurile şi produsele care fac subiectul comerţului bilateral dintre Turcia şi România trec prin Portul Constanţa.
Dezvoltarea în acelaşi sens a acestor intense relaţii este unul din obiectivele noastre principale pentru anul 2018.

– Chiar de la începutul activităţii dumneavoastră diplomatice la Constanţa aţi stabilit relaţii cordiale, de cooperare cu liderii Uniunii Democrate Turce din România. Aţi participat la numeroase acţiuni organizate de UDTR în scopul promovării valorilor identitare. Politica statului român este aceeaşi pentru toate minorităţile naţionale, de sprijinire, statut de care se bucură şi etnicii turci. Cum apreciaţi eforturile comunităţii turce din România de păstrare a propriilor valori şi a limbii materne?
– Oportunităţile oferite coetnicilor noştri de către autorităţile române, în cadrul legislaţiei naţionale, ca expresie a atitudinii lor tolerante faţă de minorităţile naţionale, se află la un nivel îmbucurător. Ne bucură faptul că mulţumită politicii civilizate a Statului Român coetnicii noştri au propriile organizaţii în cadrul cărora pot să desfăşoare activităţi de exprimare şi conservare a identităţii lor culturale, de transmitere a acesteia către generaţiile următoare. Astfel, în baza legislaţiei române de profil, copiii coetnicilor noştri beneficiază de cursuri de limbă maternă turcă şi religie islamică în cadrul şcolilor. Postul Radio T difuzează diferite programe culturale destinate coetnicilor noştri. Aceste posibilităţi din domeniile educaţiei şi culturii sunt importante. În acest context, avem relaţii fructuoase de colaborare cu Inspectoratul Şcolar Judeţean Constanţa şi cu Muftiatul Cultului Musulman din România şi cooperăm pe diferite teme care ţin de activitatea acestora. Urmărim cu satisfacţie preocupările coetnicilor noştri privind păstrarea propriei identităţi şi contribuţia lor la succesul şi dezvoltarea ţării ai cărei cetăţeni sunt.

– Anul trecut a fost în vizită oficială în România, Preşedintele Departamentului Turcii de Pretutindeni şi Comunităţile Înrudite, domnul Mehmet Köse, care a avut şi o întrevedere cu liderii UDTR. În urma discuţiilor purtate la Constanţa, demnitarul turc a declarat că instituţia pe care o conduce oferă burse de studii gratuite pentru turcii de pretutindeni, în prezent studiind în Republica Turcia 33 de tineri cetăţeni români, numărul acestora fiind mai mic decât al tinerilor turci care aleg să studieze în România. Ce alte oportunităţi mai oferă Turcia în ceea ce priveşte turcii din afara graniţelor?
– Departamentul Turcii de Pretutindeni şi Comunităţile Înrudite (YTB) desfăşoară activităţi în domeniile educaţiei, cultură, artistic şi academic şi derulează diferite programe pe teme sociale. Astfel, Departamentul Turcii de Pretutindeni şi Comunităţile Înrudite, în colaborare cu celelalte instituţii competente, a demarat în anul 2012 programul „Türkiye Bursları (Burse în Turcia)”, iar noi constatăm cu satisfacţie interesul tot mai mare de care se bucură acest program. După cum a afirmat şi preşedintele departamentului sus menţionat, ne dorim ca numărul solicitărilor din România să crească. Pe lângă bursele pentru studii universitare, YTB oferă şi posibilităţi de stagiu. Îi invit pe toţi tinerii să viziteze pagina de internet a YTB şi să analizeze posibilităţile oferite.

– Radio T împlineşte anul acesta 10 ani de la înfiinţare. Tinerii jurnalişti au beneficiat în trecut de stagii de perfecţionare la TRT. Cum apreciaţi programele Radiot T? Există posibilitatea continuării stagiilor de perfecţionare la TRT?
– Consider că Radio T, prin transmisiunile sale în limba turcă şi programele sale culturale difuzate în Dobrogea îndeplineşte o funcţie importantă. Ascult regulat transmisiunile Radio T, atât în drum spre birou cât şi la Consulat. Mă întâlnesc în diverse ocazii cu echipa de jurnalişti Radio T şi ştiu că ei depun un efort considerabil, îndeplinind o muncă grea şi complexă. Radio T are o colaborare cu Radio-Televiziunea Turcă (TRT). În cazul în care vor exista solicitări privind desfăşurarea unor stagii de perfecţionare în cadrul TRT, ne dorim ca acestea să se materializeze.

– Ce proiecte aveţi pentru anul 2018?
– Întenţionăm ca şi în anul 2018 să continuăm, în cooperare cu autorităţile române, activităţile noastre privind satisfacerea necesităţilor culturale ale cetăţenilor şi coetnicilor noştri turci şi tătari din zona de jurisdicţie a Consulatului nostru, în avantajul comun al Turciei şi României.

Sorina Asan

T.C. Köstence Başkonsolosu Sn. Uygar Mustafa Sertel ile Mülâkat

– Bu mülakat Romanya’daki diplomatik göreviniz başladığından beri „Hakses” dergisine vermiş olduğunuz ilk mülakattır ve çalışmalarınız, Türk-Romen ilişkileri ve Romanya’daki Türk toplumu hakkında konuşmayı kabul ettiğiniz için teşekkür ediyorum. Türkiye’nin Asya ve Batı Avrupa’daki diplomatik misyonlarında görev yaptıktan sonra, GüneyDoğu Avrupa ülkesi olan Romanya’ya diplomat olarak gelmek sizin için nasıl oldu ? Tayin haberini nasıl aldınız, o zamanlar ülkemiz hakkında neler biliyordunuz ve Köstence’deki görevinize başladıktan yaklaşık bir yıl sonra Romanya’yı nasıl görüyorsunuz?
Köstence’ye tayin olduğumu 2016 yılı Aralık ayının sonunda o dönemde görev yaptığım Stokholm’de öğrendim. Daha önce Köstence’ye hiç seyahat etmemiştim. Burada göreve başlamadan önce çeşitli kaynaklardan bilgi topladım, Romanya’da geçmiş dönemlerde görev yapmış bazı diplomatlarımızla ve Sayın Bükreş Büyükelçimizle konuştum, izlenimlerini dinledim. Hepsinin ortak paydası burada görev yapmış olmalarından dolayı duydukları memnuniyetti.
Romanya hakkında gayet olumlu izlenimler edindim. Bunda en büyük etkenlerden biri, bu ülkeye geldiğim ilk günden itibaren müşahede ettiğim, Romen dostlarımızın sıcakkanlılığı ve misafirperver yaklaşımı oldu. Esasen Türk-Tatar soydaşlarımızın yüzyıllardır bu topraklarda Romen halkıyla barış ve huzur içerisinde bir arada yaşayabilmesinin temelinde de bu yaklaşımın olduğuna inanıyorum.
Farklı toplumların barış, hoşgörü ve huzur içinde hiçbir ayrıma maruz kalmadan bir arada yaşayabilmelerinin, başka bir deyişle “Dobruca uyum modeli”nin bu alanda başarılı bir örnek olduğunu düşünüyorum.

– Köstence’deki diplomatik görevinizin başındaki hedefleriniz nelerdi ve ilk yılda bu hedeflerinizden hangilerini gerçekleştirebildiniz?
Görev bölgemizde yaşayan, burada yatırım yapan ve ticaretle ilgilenen, iş yaşamına katkıda bulunan, öğrenim gören veya bölgemizi ziyaret eden vatandaşlarımız ile Romen vatandaşlarına konsolosluk işlemlerinde elimizden geldiği ölçüde yardımcı olmak, ihtiyaç duyulan hizmetlerin en uygun koşullarda verilmesini sağlamak, görev alanımıza giren konularda yerel makamlarla ilişkilerimizi daha da geliştirmek başlıca hedeflerimizi teşkil etmektedir. Tabiatıyla, ülkelerimiz arasında güçlü bir dostluk köprüsü oluşturan soydaşlarımızın kültürel alandaki ihtiyaçlarının Romen makamlarıyla eşgüdüm halinde karşılanması konusu bizim için her zaman öncelik olmuştur.
Vatandaşlarımız, soydaşlarımız ve Romen dostlarımızla birlikte özellikle eğitim ve kültür alanlarında çeşitli faaliyetlerin ve akademik projelerin gerçekleştirildiği bir yılı geride bıraktık. Bu yöndeki çalışmalarımızı Romen makamlarıyla işbirliği halinde sürdürmeyi hedefliyoruz.

– Romanya ve Türkiye Cumhuriyeti arasında çok eski diplomatik ilişkiler mevcuttur. 1924 yılında açılan Köstence Başkonsolosluğu Türkiye tarihinin ilk diplomatik misyonlarından birisidir. Halihazırda Türkiye ile Romanya stratejik ortaklardır ve NATO müttefikidirler. İki ülke arasındaki ikili ilişkiler sizin de başka bir mülakatta ifade ettiğiniz gibi memnuniyet verici bir düzeydedir. İki ülkenin Savunma ve Dışişleri Bakanları arasında birçok görüşmenin yapıldığı 2017 yılında ülkelerimiz arasındaki ikili ilişkileri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ortak bir tarihi ve kültürü paylaştığımız, müttefikimiz ve stratejik ortağımız olan Romanya’yla ikili siyasi ve ekonomik ilişkilerimiz günümüzde memnuniyet verici bir düzeydedir. Bu iki ülke diplomatik ilişkilerinin 140.yılını kutluyoruz. Geçtiğimiz yıl içinde ülkemizden Romanya’ya ve görev bölgemize çeşitli resmi ziyaretler gerçekleştirilmiştir. Aynı şekilde, soydaşlarımızın, vatandaşlarımızın ve Romen dostlarımızın da çeşitli vesilelerle ülkemizi ziyaretleri 2017 yılında da devam etmiştir. Bu karşılıklı temaslarla Türkiye ile Romanya arasında birçok alana uzanan kapsamlı işbirliğinin 2017 yılında daha da geliştiğini memnuniyetle müşahede etmekteyiz.

– İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin 2017 yılındaki gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz? 2018 yılında ne şekilde gelişeceklerini düşünüyorsunuz?
Romanya Türk sermayeli şirketler için bölgede bir merkez konumundadır. Türkiye AB’den sonra Romanya’ya yatırım yapan ülkeler arasında ilk sıralarda yer almaktadır ve AB’den sonra Romanya’nın en büyük ticaret ortağı konumundadır. İkili ticari ve ekonomik ilişkilerin yasal çerçevesi ve kurumsal altyapısı tamamlanmış durumdadır. İkili ticaret hacmi 2017 yılı itibariyle 5,5 milyar Dolar seviyesine ulaşmıştır.
Köstence’de halihazırda yaklaşık 490 adet Türk sermayeli şirket bulunmaktadır. Girişimcilerimizi biraraya getiren Dobruca Türk İşadamları Derneği (DTİAD) 1999 yılında kurulmuştur. Türk Hava Yolları’nın (THY) İstanbul-Köstence uçuşları 2013 yılında haftada üç sefer olarak başlamıştır ve halen haftada dört sefer düzenlenmektedir. Köstence ile İstanbul arasında günde birkaç otobüs seferi bulunmaktadır. Türkiye-Romanya ikili ticaretine konu mal ve ürünlerin bir bölümü Köstence Limanı üzerinden taşınmaktadır.
Bu yoğun ilişkilerin aynı doğrultuda daha da ilerletilmesi 2018 yılı için başlıca hedeflerimiz arasında yer almaktadır.

– Köstence’deki diplomatik görevinizin başından beri Romanya Demokrat Türk Birliği’nin yöneticileriyle dostane, işbirliği ilişkileri kurdunuz. RDTB tarafından kendi değerlerini tanıtmak maksadıyla düzenlenen birçok etkinliğe katıldınız. Romanya Devletinin politikası tüm etnik azınlıklara aynı çerçevede destek verilmesi şeklindedir. Türk azınlığı da bundan faydalanmaktadır. Romanya’daki Türk toplumunu, kendi değerlerini ve anadilini koruma gayretlerini nasıl değerlendiriyosunuz?
Romen makamlarının hoşgörülü yaklaşımları doğrultusunda bu ülkedeki mevzuatın soydaşlarımıza sundukları olanaklar günümüzde memnuniyet verici düzeydedir. Soydaşlarımızın Romen devletinin medeni politikaları sayesinde kendilerini ifade edecekleri çatı örgütlerine sahip olmaları, kültürel kimliklerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla faaliyetlerde bulunabilmeleri mutluluk vericidir. Bu çerçevede, Romanya’da ilgili mevzuat uyarınca soydaşlarımızın çocukları okullarda Türkçe anadil ve İslam dini dersleri alabilmektedir. Ayrıca, Radyo T tarafından soydaşlarımıza yönelik olarak, çeşitli kültürel programlar içeren yayınlar yapılmaktadır. Eğitim ve kültür alanlarında sağlanan bu gibi imkanlar önem taşımaktadır. Bu bağlamda, Köstence İl Eğitim Müfettişliği ve Romanya Müslümanları Müftülüğü ile verimli çalışma ilişkilerine sahip bulunuyoruz ve görev alanlarına giren çeşitli konularda işbirliği yapıyoruz. Soydaşlarımızın kimliklerinin muhafazasına ilişkin gayretlerini ve ülkelerinin başarısı ve gelişimine yaptıkları katkıları memnuniyetle izliyoruz.

– Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Sayın Mehmet Köse geçtiğimiz yıl Romanya’ya resmi bir ziyarette bulundu ve RDTB yöneticileri ile de görüştü. Köstence’de yapılan görüşmelerde Türk resmi temsilcisi yönettiği kurumun dünyadaki Türklere eğitim bursu sağladığını, halen Türkiye’de 33 Romanyalı gencin eğitim aldığını, bu sayının Romanya’da eğitim almayı tercih eden Türk gençlerin sayısından daha düşük olduğunu ifade etti. Türkiye yurtdışında yaşayan Türklere başka hangi imkanları sağlıyor?
Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı eğitim, kültür, sanat, akademik çalışmalar ve toplumsal konularda çeşitli programlar yürütmektedir. Bu çerçevede Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından diğer ilgili kurumların işbirliğiyle 2012 yılında Türkiye Bursları programını başlatılmış olup, bu programa yönelik ilginin her geçen gün artmasından memnuniyet duyuyoruz. Sayın Başkan’ın vurguladığı üzere Romanya’dan bu sayının daha da artmasını istiyoruz. YTB, üniversite burslarına ilaveten, staj imkanları da sunuyor. Tüm genç arkadaşlarımı YTB’nin internet sayfasını ziyaret ederek mevcut imkanları değerlendirmeye davet ediyorum.

– Radyo T bu yıl 10.kuruluş yıldönümünü kutlayacak. Genç radyo çalışanları geçmişte TRT’de bazı eğitimler almışlardır. Radyo T programları hakkında ne düşünüyorsunuz? TRT’de eğitim stajlarının devam etme imkanı var mı?
Radyo T’nin Dobruca Bölgesinde Türkçe yayınlarıyla, kültürel içerikli programlarla önemli bir işlev üstlendiğini düşünüyorum. Radyo T yayınlarını işe giderken ve ofiste düzenli dinliyorum. Radyo T çalışanlarıyla çeşitli vesilelerle görüşüyorum. Radyo T çalışanlarının önemli gayret gösterdiklerini, zor ve kapsamlı bir iş yaptıklarını biliyorum. Radyo T’nin TRT ile işbirliği bulunmaktadır. Önümüzdeki dönemde de TRT’de staj talebi olduğu takdirde bunun gerçekleşmesini arzu ederiz.

– 2018 yılına yönelik projeleriniz nelerdir?
Vatandaşlarımız ve görev bölgemizdeki Türk-Tatar soydaşlarımızın kültürel ihtiyaçlarının Türkiye ve Romanya’nın yararına olacak şekilde karşılanmasına yönelik çalışmaları Romen makamlarıyla işbirliği halinde 2018 yılında da sürdürmeyi hedefliyoruz.

Sorina Asan

Amulete, simboluri în credinţa populară turcească

Uniunea Democrată Turcă din România a organizat cea de a II-a ediţie a Atelierului de creaţie pentru elevi, „Amulete, simboluri în credinţa populară turcească”, vineri, 23 februarie, 2018 la sediul central din Constanţa.
La atelierul de creaţie au participat 120 de elevi care studiază limba turcă maternă, la nivel primar şi gimnazial în instituţiile de învăţământ constănţene. Elevii, împărţiţi în două grupe, au lucrat sub îndrumarea preşedintei Comisiei de cultură, Serin Türkoğlu, şi a doamnei Gülçen Baykara, artist plastic din Republica Turcia. Juriul format din: Gülçen Baykara, artist plastic şi Aylin Asan, reporter Radio T a selectat cele mai reuşite lucrări ale elevilor. În urma jurizării au primit premii din parte UDTR, elevii: Geantemir Amyna – profesor Aylin Apti (Şcoala Gimnazială „Ion Borcea” – Agigea), Musledin Melek – profesor Eynali Aimer (Şcoala Gimnazială nr. 24 „Ion Jalea”), Cadır Gamze-profesor Memet Sibel (Şcoala Gimnazială nr. 1 Mangalia), Hogea Evelin – profesor Selime Ibram (Liceul Cobadin), Iusuf Gencoglan – profesor Melek Osman (Şcoala Gimnazială nr. 39 „Nicolae Tonitza”), Selen Azis (Şcoala Gimnazială nr. 12 B.P. Haşdeu), Dilen Sengör, Cherim Nur – profesor Melek Osman (Şcoala Gimnazială nr. 39 „Nicolae Tonitza”), Elif Aksoy – profesor Ervin Ibraim (Şcoala Gimnazială nr. 16).
Atelierul de creaţie a fost organizat de Comisia de cultură a UDTR în parteneriat cu Inspectoratul Şcolar Judeţean Constanţa şi face parte din seria de proiecte culturale destinate reînvierii şi conservării tradiţiilor turcilor dobrogeni. Proiectul a fost iniţiat de vicepreşedinta Comisiei de cultură, prof. Melek Osman.

Sorina Asan

Kültürümüzde mendil kullanma geleneği ve mendiller

Eski kaynaklarda “mendil“ sözcüğünün kullanılmadığı, yerine bu anlamda kullanılmış “çevre“, “yağlık“, “destimal“ sözcükleri kullanarak, mendil ifade edilmiştir.
İşlevleri bakımından mendil kapsamına giren çevre, destimal, yağlık, çember ve makrama, görsel olarak kare biçimli düz bir yüzeydir. En küçük boyutu 20×20 olarak (süs mendili) saptanmıştır. Genellikle küçük boyutlu mendillerin ölçüsü 30×30 veya 35×35 cm. boyutlarındadır. Pamuklu, keten, ipekli veya ipek-keten karışımı yada pamuklu-keten karışımı kumaşlar mendil yapımında kullanılmıştır. Mendıller genellikle işlemelerle veya baskılı veya boyama desenlerle yada hem baskılı hem işlemeli desenlerle zenginleştirilmiştir. Çoğunlukla kenarları oyalı veya dantelli veya güzel dikişler yada harçlarla süslenmiş, çeşitli işlevlerini sürdürmektedirler. Mendiller aynı zamanda kadın ve erkek mendilleri olarak gruplandırılan bir kullanım eşyasıdır. Ayrıça günlük konuşma hayatımızda deyimlere girmiş, Türk Bilmeceleri nde yer almış, manilere ve türkülere konu olmuştur.
Bugün eski örneklerini antikacılarda, eski çeyiz sandıkları ve koleksiyonlarda, müzelerde görebildiğimiz çevre- mendil-türlerinin, işlemeleri ve süslemeleri ile çok değerli örnekleri bulunmaktadır.
Mendiller, üç temel işlevi sürdürerek görev yapmışlardır: temizlik için silecek olarak; hediye sarmak, paket yapmak ve taşımak için; sembol olarak.
Sembol olarak, bildirişim aracı mendil.
Çok değişik sembolik anlamlarda kullanılan bu grup mendiller, bu işlevlerinin bir kısmını bugün de sürdürmektedir.

Hediye mendilleri. Mendil hediye etme geleneği günümüzde, yaşlı kuşak tarafından, özellikle Ramazan Bayramlarında büyüklerini ziyzrete gidip, el öpenlere, ev sahibesi tarafından verilerek sürdürülmektedir. Ayrıca, Kutsal Emanetler de olduğu gibi, Kuran’ ı da mendile sarmak adetti. Kuran ın güzel bir mendile sarılması geleneksel olarak halen devam etmektedir. Bundan başka güzel ve değerli mendilleri ve hediye olarak alınanları – çevre, yağlık, destimal – hatıra olarak saklamak ve çeyizlere kullanmak halen adettir.
Tören Mendilleri. Bunların arasında en önemli grubu Sultan mendilleri veya Hünkar mendilleri adıyla ifade edilen saraya ait mendiller oluşturur. Örnekler minyatürlerde ve müzelerde görülür. Sultan ın gücünü sembolize ettiği belirtilen sağ elde mendil tutma, taşımaya ilişkin örnekleri, padişah portrelerinde görmekteyiz.

Söz Kesme Mendilleri. Nişan öncesi Söz Mendili. Halen devam etmekte olan bu geleneksel adet, nişanlanacak olan çiftin, ailelerin bir araya gelerek yaptıkları sözlü anlaşmanın, kız tarafınca olurunu belirten sembolik mendil verme, söz mendili, geleneğidir. Eğer bu anlaşmadan erkek vaz geçerse mendili geri yollar, kız tarafı vaz geçerse mendilini geri ister. Buna “söz mendili“ ve “söz kesmek“ denir.
Davetiye – Okuntu Mendili – Olarak Mendil
Özellikle düğün davetiyesi yerine mendil – çevre, yağlık – göndererek okuntu – düğüne davet edilirdi. Halen geleneksel kesimde rastlanmaktadır.
Bildirişim Aracı Olarak Mendil. Bir işaret sembolü olarak mendil, özellikle geleneksel yaşamın kapalı ortamında gelişen bir haberleşme aracı olarak erkek, kadın arasında kullanılmış, içine yazılar yazılarak, mesajlar yollanmış, hatıra olarak saklanmış, aşk mesajlarına cevap olarak beklenmiş ve alınmıştır.
Bundan başka beğendiğini belli etmek için kullanılan bir davranış olarak, beğendiği kimsenin önüne mendil atmak ile ifade bulmuştur. Buna paralel olarak düğünlerde, kına gecelerde, oyuna kalkan kızlar yerine oturmadan önce kimin kucağına veya önüne mendil atarsa, oynamaya o genç kız kalkar, oyun sırasının belirleyicisi olmuştur. Bu belirleyici harekete “mendil atma“ denilir.
Halay, Horon gibi yöresel halk oyunlarında, oyunu beşlatan ve yönlendirenin, elinde tuttuğu mendil, her harekette sallanarak, işaret olarak kullanılır.
Ayrılık Sembolü olarak Mendil. “Yaş Mendilleri“ olarak bilinen, erkek cenazelerinde tabuta örtülen, hatta mezarlarına bağlanan mendil, ölenin erkek olduğunun belirleyicisidir.
Diğer yandan mendil almak ayrılık getireceği düşüncesi ile uğursuz sayıldığından, eğer gerekliyse mendil verene sembolik bir para ödenip, satın alınmış gibi davranılarak, bir tür korunma sağlanmak istenir. Böyle alınmış bir mendilin ayrılığa neden olacağı ve gözyaşı silmek gibi bir anlam getirdiği batıl inanç olarak sürmektedir.

Sonuç olarak, maddi kültürümüzde geniş bir yeri olan mendil, çeşitli adlarla dünya literatüründe girmiş, deyişler, deyimler ve beyitler ile Halk Edebiyatına yansımış, çok çeşitli işlevleriyle önem kazanarak, sembolik olarak ta bir bildirişim aracı olmuştur.

Doç. Dr. Ayten Sürür
Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Fakültesi

internet

Batistele şi tradiţia utilizării batistelor în cultura turcă

Pentru reprezentarea cuvântului „mendil“, sursele vechi foloseau mai degrabă în acest sens cuvinte precum „çevre“, „yağlık“, „destimal“. În ceea ce priveşte batista/mendil numită în funcţie de mediul sau domeniul de aplicare, çevre, destimal, yağlık, çember şi makrama este o suprafaţă plană ca o imagine în formă de pătrat. Cea mai mică dimensiune a fost respectiv 20x20 (batistă ornamentală).
De obicei măsura de mici dimensiuni a şerveţelelor, în centimetri, este 30x30 sau 35x35.
În producerea batistelor au fost utilizate ţesături din bumbac, in, mătase sau mătase în amestec cu in ori bumbac în amestec cu in.
De obicei, batistele erau brodate, imprimate sau pictate cu diferite desene. Câteodată au fost îmbogăţite cu ambele procedee, pictare şi imprimare.
Cele mai multe erau brodate cu marginile croşetate sau împodobite cu margini dantelate, cu cusături şi mărgele colorate în diferite forme. În acelaşi timp, batistele au fost înregimentate ca bunuri de uz personal pentru bărbaţi şi femei. De asemenea, în conversaţia de zi cu zi din viaţa noastră, a intrat în zicători, a luat loc în ghicitori turceşti, şi a făcut obiectul unor cântece şi mani-uri. În zilele noastre exponate vechi vedem în anticariate, în vechi lăzi de zestre diverse colecţii şi muzee unde putem găsi diferite batiste /mendil, şerveţele / çevre, modele foarte preţioase cu broderii si decoraţiuni.
Batistele au servit la trei funcţii de bază: pentru şters obiecte sau pentru igiena personală; pentru învelit cadouri, pentru transportat şi împachetat; ca simbol.
Ca simbol, batista este instrumentul de comunicare.
Acest gen de batiste folosite în diverse situaţii simbolice îşi continuă şi astăzi unele dintre aceste funcţii.

Şerveţelele cadou. Astăzi tradiţia de a oferi cadou o batistă continuă prin generaţia mai în vârstă, în special în cadrul vizitelor celor mari, în zilele de Ramazan Bayram, prin acordarea acestora, din partea gazdelor, celor care le săruta mâinile. De asemenea, este obiceiul ca relicvele sacre, Coranul Sfânt să fie protejate prin învelire în batistă. Învelirea într-o batistă frumoasă a Coranului continuă încă, în mod tradiţional. În afară de asta, frumoasele şi preţioasele batiste – çevre, yağlık, destimal – oferite sub formă de cadouri, sunt păstrate ca amintire şi sunt folosite printre lucrurile de zestre.
Batiste ceremoniale. Printre acestea cel mai important grup este cel al batistelor sultanului sau cele cunoscute şi ca batistele hünkarului, reprezentând batistele specifice palatului.
Exemple se văd în muzee şi în expoziţii cu miniaturi.
Alte exemple specifice purtării acesteia, ar mai fi, batista ţinută în mâna dreaptă de sultan care simbolizează puterea acestuia şi vedem batista ca accesoriu în vestimentaţia portretelor cu padişah.
Pentru a se afişa şi a simboliza bogăţia, femeile din trecut aveau obiceiul să adauge vestimentaţiei lor, deasupra pieptului sau pe un umăr, o batistă bogat brodată, prinsă cu o broşă cu diamant.
La începutul anilor 1900, batiste bogat brodate, cu margini ornate cu dantelă sunt purtate de mirese la degetul mic de la mâna dreaptă. Ca răspuns şi mirele poartă o batistă cu marginile frumos pliate şi frânte în jos, în exteriorul buzunarului sau împăturită şi aşezată în buzunar.
În modul tradiţional de viaţă batista s-a putut folosi în mai multe feluri. S-a ţinut în mână sau s-a putut prinde la buzunar, în talie, sau pe umăr.
Batiste pentru angajament / promisiune. Batiste pentru angajamentul ce precedă logodnă. La cuplul care se va logodi acest obicei tradiţional încă se practică. În urma acordului verbal încheiat la întâlnirea celor două familii, în semn de răspuns afirmativ partea fetei oferă simbolic batista angajament / promisiune. În cazul în care bărbatul se răzgândeşte trimite batista înapoi, în situaţia în care se răzgândeşte partea fetei, aceasta îşi cere batista înapoi. De aceea se numeşte „batista cuvântului dat” sau „tăierea cuvântului dat”.
Invitaţie – batista de citire – ca şi batistă.
În special, în loc de invitaţii de nuntă, se trimitea un vornic, tocmit pentru a face invitaţiile la nuntă, care oferea mendil – çevre, yağlık celui invitat la nuntă. Acest obicei tradiţional mai este întâlnit în unele regiuni.
Batista ca mijloc de comunicare.
Batista ca un semn simbolic, ce se dezvoltă, în special, în mediul interior al vieţii tradiţionale, a fost folosit ca instrument de comunicare între femei şi bărbaţi, a fost utilizată pentru a trimite diferite texte şi mesaje în scris, a fost păstrată ca amintire sau a fost luată şi aşteptată ca răspuns la mesajele de dragoste.
Mai mult de atât, ca un comportament folosit pentru a arăta că i-a plăcut cineva, a găsit expresie în aruncarea batistei în faţa persoanei îndrăgite.
În paralel cu acestea, la nunţi, la ceremoniile cu henna, dacă înainte de a se aşeza, fetele care s-au ridicat la dans, aruncă în braţele sau în faţa alteia o batistă, acea fată se va ridica la dans, asigurându-se astfel ordinea intrării în joc. Acest act determinativ este numit „aruncarea batistei“.
În jocurile populare, precun Halay, Horon, batista din mâna celui ce conduce şi direcţionează jocul, este mişcată la fiecare mişcare sau folosită ca semn.
Batista ca simbol de despărţire. Cunoscute ca „Batistele lacrimilor“, acoperă sicriul funerar al unui bărbat, sau se leagă la mormântul acestuia, determinând astfel că persoana decedată a fost de sex masculin.
Pe de altă parte, considerând că primirea batistei va aduce despărţire, fiind socotită de rău augur, dacă era necesar, celui care aducea batista i se plătea simbolic cu bani, comportându-se ca şi cum ar fi achiziţionat-o, dorind să-şi asigure astfel un fel de protecţie. Credinţa falsă că batista primită astfel este motiv de despărţire şi are ca înţeles ştergerea lacrimilor este o superstiţie actuală încă.

În încheiere, batista care ocupă un spaţiu larg în zestrea noastră culturală, a intrat în literatura universală sub diferite denumiri, zicători, fraze, cuplete reflectate în literatura populară, câştigând importanţă cu diferitele sale funcţii, devenind simbolic un instrument de comunicare.

Melek Osman

Conurile Cappadociei

Ciclul de reportaje „Din frumusetile Turciei” debutează cu una din minunile lumii şi anume, Conurile din Cappadocia.

Până în secolul XX-lea, numele Cappadocia nu înseamnă aproape nimic pentru majoritatea occidentalilor. Desemna, vag, o regiune din Asia Mica menţionată şi în Biblie – prima epistolă a Sf Petru este adresată cappadocienilor. Astazi însă, această zonă a Turciei Centrale, situată în preajma localităţilor Ürgüp şi Göreme, este renumită în lumea întreaga pentru peisajul sau care, uimitor în sine, mai are o caracteristică inedită.
Pe acest tărâm, cel mai nepământesc dintre tinuturile care par desprinse din basme, conuri şi piramide din piatră se înalţă pe fundalul unei văi sterpe. Unele au culmi netede, rotunjite, ce ajung până la 50m; altele sunt aspre şi crestate, de parcă au fost cizelate în grabă sau au ramas neterminate. Printre ele se ridică piloni şi colţi de stâncă de cele mai variate forme şi dimensiuni. Pitorescul culorilor alb-gălbui, roz, roşu, albastru –deschis şi cenuşiu- conferă locului un aspect ireal.
Parcă pentru a accentua aspectul nepământesc al regiunii, aci şi colo stâncile şi conurile sunt acoperite cu câte un strat de roca mai închisă la culoare. Unele par nişte ciuperci bizar alcătuite, iar altele amintesc de siluete umane înveşmântate în pelerine, cu pălării ştrengăreşte aplecate într-o parte.
În unele locuri, conurile şi stâncile sunt răspândite neregulat pe fundul văilor, iar altele sunt aliniate în siruri ordonate. Nu este greu de înteles explicaţia mitică a originii lor: asediaţi de o armată invadatoare, localnicii s-au rugat lui Allah, care i-a impietrit pe atacatori.
Formaţiunile stranii ale Cappadociei sunt situate pe un platou dominat de un vulcan stins, Erciyes Dağı. Acest munte înalt de 3916 m, a „furnizat” materialul de construcţie pentru conuri. Cu milioane de ani în urmă, vulcanul a erupt violent, cenuşa aruncată acoperind o zonă vastă. Răcindu-se şi solidificându-se, aceasta a format un strat gros de tuf vulcanic, o zona albă suficient de moale pentru a fi cioplită cu cuţitul. De atunci tuful a fost erodat de ploaie, vânt şi zăpadă.. Şiroaiele formate de ploaie au tăiat văi şerpuite, apoi au continuat să le modeleze marginile, formând astfel colinele conice şi celelalte formaţiuni stâncoase. Unele erupţii au dat naştere unui tuf vulcanic atat de fierbinte, încât la contactul cu solul acesta s-a „sudat” formând straturi de rocă mai dură, în general mai închise la culoare.
Ca şi cum peisajul n-ar fi suficient de fantastic, o nouă surpriză îl aşteaptă pe vizitator. în colinele conice şi în pereţii laterali ai acestor văi au fost săpate uşi şi ferestre.
În secolul al XX-lea, oamenii încă mai locuiau în chilii scobite în roca vulcanică. Acest mod de viaţă a aparut probabil în jurul anului 4000 îHr., oamenii lărgind grotele naturale şi apoi săpând tuneluri în roca moale. Pe la anul 2000 îHr., dinspre răsărit au năvălit numeroase hoarde de hitiţi. Probabil că atunci localnicii au început să sape mai adânc în măruntaiele colinelor, ascunzătorile devenind treptat întinse oraşe subterane, propice pentru locuit. În interior temperatura se menţine relativ constantă tot timpul anului, locuitorii fiind aparaţi şi de arşiţa verii şi de frigul iernii. Unele ansambluri erau vaste; la Üçhisar, în labirintul de cămăruţe săpate în roca unor stânci uriaşe locuiau probabil 1000 de oameni. Multe alte locuinţe erau ascunse vederii, în întinse oraşe subterane. În adâncul pământului, alte reţele de încăperi erau legate între ele prin tuneluri şi scări de la un nivel la altul.
Oraşul Derinkuyu, cu o populaţie estimată la 20.000 de locuitori avea probabil 20 de niveluri, numele însemnând „puţ adânc”. Pe lângă încăperi de locuit, bucătării comune şi canale de ventilaţie, existau aici pivniţe şi prese pentru vin, grajduri şi iesle, o biserică şi chiar cimitire. Camerele erau iluminate cu lămpi de ulei. Când ameninţa vreun pericol, discuri mari de piatră puteau fi rostogolite în tuneluri, blocând intrarile în oraş.
Fantasticele coline de formă conică ale Cappadociei precum şi amprenta pusă de vechii oameni ai cavernelor asupra acestora constituie una din minunile lumii, atragand numeroşi vizitatori.

Sema Adomniţei

Yemek tarifleri

Fırında Elmalı Tavuk

Malzemeler:

1 bütün tavuk
4 elma (dorde kesilmiş)
1 soğan (iri parçalara kesilmiş)
12 diş sarımsak (soyulmuş)
½ su bardağı elma suyu
Dal kekik
2 dal taze soğan (ince doğranmış)
Tuz, taze çekilmiş karabiber

Yapılışı:

Elma, soğan, sarımsak ve kekiği karıştırıp fırına girebilen cam tepsinizin içine yerleştirin.
Tavuğun her yerine tuz, karabiber serpiştirin ve tavuğu elmaların uzerine yerlestirin.
Tepsiye elma suyunu da dokup tavugu 175 C’ye onceden isitilmis firinda iyice kizarip ici pisene kadar yaklasik 2 saat pisirin.
Servis yaparken uzerine dogradiginiz taze soğanlari serpistirin.

Afiyet olsun…

Domatesli Arpa Şehriye Pilavı

Malzemeler:

2 su bardağı arpa şehriye
1 su bardağı domates rendesi
2 su bardağı sıcak su (isteyenler et suyu kullanabilir)
1 adet dolmalık kırmızı biber (kapya)
1 adet çarliston biber
1 yemek kaşığı tereyağı
1 yemek kaşığı zeytinyağı ya da sıvı yağ
tuz

Yapılışı:

Biberlerin saplarını kesin, boyuna 2 parçaya bölün. Çekirdeklerini çıkarın ve olabildiğince eşit küpler halinde kesin.
Tencereye tereyağını ve sıvı yağı alıp eritin. Üstüne arpa şehriyeyi ekleyip rengi koyulaşmaya ve hafiften kokusu çıkıncaya kadar kavurun.
Biberleri ekleyip 1-2 dakika daha (yakmamaya dikkat ederek, gerekirse ocağı kısıp) kavurmaya devam edin.
Domates rendesini ekleyip 2-3 kez karıştırın.
Suyunu ve tuzunu ekleyerek karıştırın.
Kapağı kapalı olarak suyunu çekmeye başlayıncaya kadar pişirin. (Biraz ıslak olacak yoksa dibi tutabilir) Ocağın altını kapatın.
15-20 dakika kadar kapağı kapalı olarak demlenmeye bırakıp servis yapın.

Muhammara

Malzemeler:

4 tepeleme yemek kaşığı domates salçası
4 tepeleme yemek kaşığı aci biber salçası
¼ kap zeytin yağı (istediğiniz kıvama göre yağ miktarı azaltilabilir)
2 tatlı kaşığı kimyon
100 g. beyaz peynir
¼ kap galeta unu
1 diş sarımsak
1 kap iri çekilmiş ceviz

Yapılışı:

Ceviz dışında bütün malzemeyi robotta iyice karıştırın.
Iri çekilmiş cevizleri ekleyin ve kaşık ile iyice kariştırın.

Afiyet olsun…

internet

Reţete culinare

Pui cu mere la cuptor

Ingrediente:

un pui întreg
4 mere (tăiate în patru)
o ceapă (tăiată grosier)
12 căţei de usturoi (curăţaţi)
½ pahar de apă cu suc de mere
o crenguţă cimbru
2 fire cepă verde (tăiate mărunt)
sare şi piper proaspăt măcinat

Mod de preparare:

merele, ceapă, usturoiul şi cimbrul se amestecă şi se pun într-o tavă de yena.
Puiul se condimentează după preferinţă şi se asează peste amestecul de mere
În tavă se pune şi sucul de mere şi se dă la cuptorul preîncălzit la 175 grade şi se lasă aproximativ 2 ore.
Înainte de a servii puiul se toarnă ploaie de ceapă verde mărunt tocată.

Poftă bună!

Orzişor cu suc de roşii

Ingrediente:

2 pahare de apă cu orzişor
un pahar de roşii date prin răzătoare
2 pahare de apă caldă (se poate folosi şi zeamă de carne)
un ardei capia
un ardei gras
o lingură de unt
o lingură de ulei de măsline
sare

Mod de preparare:

Se curăţă ardeiul şi se taie în două după care taie în bucăţele egale.
Într-o cratiţă se topeşte untul. După ce s-a topit untul se adaugă orzişorul şi se rumeneşte uşor.
Peste orzişorul rumenit se adaugă ardeiul şi se sotează încă 1-2 minute.
Peste acest amestec se adaugă roşiile date prin răzătoare şi se amestecă de 2-3 ori.
Se adaugă apa şi sarea.
Se pune capacul la cratiţă şi se dă focul mic la aragaz şi se lasă la fiert.
Când apa se evaporă se stinge focul şi se lasă 15-20 minute oala cu capacul pus.

Muhammara

Ingrediente:

4 linguri cu vârf de pastă de tomate
4 linguri cu vârf de pastă iute de ardei
¼ pahar de apă cu ulei de măsline
2 linguri de chimion
100 gr de brânză
¼ pahar de apă cu pesmet
un căţel de usturoi
un pahar de apă cu nucă măcinată grosier

Mod de preparare:

În afară de nucă, toate ingredientele se pun în robot şi se amestecă.
Peste acest amestec se adaugă nuca tăiată grosier.
Se amestecă toate ingredientele foarte bine

Poftă bună!

Nilgun Panaitescu